Plastic Soup


De alarmbellen zijn luid en duidelijk. Plastic Soup wordt gezien als één van de belangrijkste milieubedreigingen.


Voor de Noordzee houden OSPAR en de EU zich bezig met beleid. In Nederland is vooral Rijkswaterstaat hierbij betrokken.


Na de eerste schrik over al dat plastic in zee begint de aandacht zich geleidelijk aan te richten op aanvoer vanaf land. Rijkswaterstaat heeft zich mede over het project 'Schone Rivieren' ontfermt. Langs de grote rivieren worden opschoonacties georganiseerd. Samen met een groot aantal vrijwilligers zijn hier zowel publieke als particuliere organisaties bij betrokken. Zo bewegen we langszaam 'stroomopwaarts' naar de bron.


Internationaal wordt uitgebreid onderzoek verricht naar het gedrag van plastic in het milieu. Toch zijn we nog maar net begonnen. Voorlopig is er nog een weg te gaan.


Drijfvuil



In het Oostelijk Havengebied van Amsterdam drijven flinke hoeveelheden vuil op het water. Het wordt voortdurend aangevuld. Veel van dit vuil bestaat uit plastic. Inmiddels begrijpen we steeds beter waar dit toe leidt. Als je het afval goed bekijkt blijkt dat het merendeel van straat afkomstig is.


Bekend is dat 80% van de 'plastic soup' vanaf land komt. Onderzoeksbureau CE Delft constateert dat ook in Nederland straatvuil de belangrijkste bron is.


Het project 'OHG Schoon' is begonnen met het plan schepnetten onder bewoners te distribueren. Voor financiering is gebruik gemaakt van het Zwerfafvalfonds. Maar alleen vanuit het water opscheppen is niet genoeg, zeker nu we weten dat het vuil voortdurend weer vanaf straat wordt aangevuld.


Straatvuil


Een belangrijk deel van het vuil dat vanuit Amsterdam via het Noordzeekanaal in zee terecht komt is afkomstig uit / passeert het Oostelijk Havengebied.


30% daarvan is stedelijk gebied, daarvan grenst 30% (36 ha. openbare ruimte) direct aan het water via in totaal ruim 17Km kade.


Hoeveel straatvuil komt er per dag bij? Hoeveel daarvan wordt opgeruimd? Hoeveel belandt in het water? Hoeveel daarvan is plastic? Antwoorden op deze vragen zijn onbekend. Er is nog geen duidelijk onderzoek naar gedaan, niet in het Oostelijk Havengebied, niet elders in Nederland - nergens.


Om plastic verontreiniging effectief aan te pakken zijn antwoorden op bovenstaande vragen nodig.


Project 'OHG Schoon'


Onderzoek hoeft niet altijd vanuit universiteiten plaats te vinden, ook wij als publiek kunnen waardevolle bijdragen leveren. 'Citizen Science' noemen ze dat. Onderzoek naar zwerfvuil leent zich hier bij uitstek voor.


Het project OHG Schoon bestaat uit twee onderdelen: straatvuil en drijfvuil.


Om straatvuil beter te kunnen begrijpen zijn de waterranden van het Oostelijk Havengebied opgedeeld in 345 straatvakken. Aan deelnemers wordt gevraagd straatvakken te adopteren. Bedoeling is dat een geadopteerd vak met zekere regelmaat geïnventariseerd wordt op aanwezig zwerfvuil. Naar keuze kan het vuil wel of niet worden opgeraapt.


Eenmaal in het water wordt het lastiger om bij het vuil te komen. Aan een aantal deelnemers worden schepnetten vertrekt waarmee ook vanaf hoogte het drijvende vuil eenvoudig uit het water kan worden geschept. Deelnemers wordt gevraagd de hoeveelheden opgevist vuil met zekere regelmaat door te geven.


De gegevens over straat- en drijfvuil worden verzameld in een webdatabase en via een kaart samengevat.


Straatvuil telmethode


Per telling wordt een compleet straatvak onderzocht op de aanwezigheid van zwerfvuil.


Doel van het project is de relatie tussen straatvuil en drijfvuil te begrijpen. Aandacht gaat vooral uit naar afval dat onder invloed van weer en wind in het water kan belanden.


Het volgende afval hoeft NIET te worden meegeteld:



Het overige vuil wordt wel geteld. Deelnemers kunnen zelf kiezen of ze het afval wel of niet opruimen. Bij het verzenden van telresutaten kan dit worden aangegeven.


Drijfvuilmetingen


Voor het project worden verspreid over het Oostelijk Havengebied deelnemers geselecteerd om met zekere regelmaat drijfvuil uit het water te vissen.


Aan deze deelnemers wordt een drijfvuilschepnet, een set verzamelzakken en een handweger verstrekt. Gevraagd wordt het opgeviste vuil met regelmaat te wegen en de resultaten door te sturen. Daarnaast wordt gevraagd met welke frequentie naar drijfvuil wordt gevist.


Organisch afval (hout, papier, karton, groenafval) wordt NIET meegewogen.


Om zo droog mogelijk te kunnen wegen krijgen deelnemers netzakken voor het verzamelen van opgevist vuil. Hangwater kan dan makkelijk weglopen. Eventueel gevangen vloeistof (bv in flessen) en organisch vuil moet voor het wegen zoveel mogelijk zijn verwijderd.


Relatie straat- en drijfvuil


Om voldoende deelnemers te betrekken is het onderzoek zo opgezet dat metingen eenvoudig zijn uit te voeren. Dat is de reden dat straatvuil wordt geteld terwijl drijfvuil wordt gewogen.


Aan VU-IVM is gevraagd de relatie tussen straatvuiltellingen en drijfvuilmetingen vast te stellen. Door grote hoeveelheden zwerfvuil te analyseren kan de gemiddelde samenstelling en gedrag onder verschillende weersomstandigheden en in water worden bepaald.


De volgende gegevens zullen tevens in de analyse worden meegenomen:



Resultaten


Wat gaat het project OHG Schoon bereiken?


Aan deelnemers wordt niet alleen gevraagd mee te werken aan onderzoek naar zwerfafval maar ook om het afval (deels optioneel) op te ruimen. Dat levert in elk geval een nettere buurt en schone havens


Beter begrip van het verband tussen zwerfvuil en 'plastic soup' zal bijdragen aan effectiever beleid, niet alleen in het Oostelijk Havengebied. De belangrijkste vragen:



De antwoorden op deze vragen zullen niet alleen plasticverontreiniging vanuit het Oostelijk Havengebied helpen te voorkomen maar ook verdere uitbreiding van de 'plastic soup' te stoppen.